tanla…

   Bugun ofiste gayet nacizane cubicle’im da otururken(cubicle bilindigi uzere insanlari ofis ortamlarinda iletisim kurmaktan alikoyan –ki bu konuyu daha sonra Amerikanin bireyselcilik politikasinda deginecegim-pek  gerekli ayrac) ve pek tabi ki bir ise yaramiyorken, birlikte ogle yemegi yedigim Peru’lu Japon arkadasimin ve benim ortak bir sorunumuz oldugunu farkettim (bu farkedisim aslinda cok onceye dayaniyor ama olsun) ikimizde “Gocmen” statusundeydik, su Kanada ulkesinde ve ayni sureclerden geciyor yada gecmek zorunda birakiliyorduk.

Bu surec oncelikle Kanada’nin Amerika gibi kendisini pazarlamasiyla basliyordu. (Bu pazarlayis Marshall yardimlarina kadar dayanir ama bu da baska bir hikaye)Malesef dunyanin batisinda kalan bu kitada yeteri kadar  mimar, doctor,muhendis yetismediginden olsa gerek Kanada buyuk bir umutsuzluk icerisinde baska ulkelerin beyinlerini talep ediyordu. Bizde zeki kivrak ,atletik turk-hintli-cin genci olarak onlarin bu sorununa cozumler getirecek, ustelik inanilmaz paralar kazanacaktik. Oyle ya isik dogudan yukselirdi, bir Amerikali bizim kadar zeki ve pratik olamazdi. Bu yonden bakilirsa nedenler gayet inandiriciydi.Ardindan apar topar formlar dolduruldu: egitim kismi masterlarla, is kismi kac yillik tecrubelerle bezendi , evelallah hepimiz ingilizce biliyorduk zaten. En nihayetinde Kanada’nin talep ettigi dolarlarimizda hazirdi, ayak basti parasi olarak. Hem bu paranin kazanacaklarimiz yaninda lafimi olurdu, Kanada’nin deli gibi “bana” ihtiyaci vardi en nihayetinde.

Simdi hatirliyorum, katildigim Toefl sinifinda dort tane doktor, bir tane mimar bir tanede psikolog vardi, hepsi hemen hemen 3 yil once gelmislerdi.High-skilled Immigrant (egitimli gocmen) statusunde bulunan farkli uyruklardan bu insanlarin, ihtiyac oldugunu dusunerek geldikleri bu ulkede once ingilizce yeterlilik sinavini gecmesi, ardindan diplomalarini kabul ettirebilmek icin universiteden ders almasi ve en onemlisi “Canadian Experience” (kanada tecrubesi) edinmesi gerekiyordu.Bu da yaklasik 5 yili bulacakti. Kendi meslegini yapmakta israr eden bir gocmenin onunde  tek secenek vardi, oncelikle Kanada’nin kirli islerini yapip (dirty jobs) para kazanacakti ki bu bes yillik surecde ailesini gecindirebilsin.En gozde olanlar taksi soforlugu, Mc Donalds’ da garsonluk (oyle demeyin ayin calisanida secilebilrisiniz), Pizza dagiticiligi,badana yapmak. Pek tabiki bunlarin hicbiri gelen gocmenlerin meslegi olmadigi icin (cunku basta doldurduk ya formlari, yuksek tahsilli degilsen gumrukten gecemiyorsun bile) ufak bir uyum problemi yasiyorsun.

    Oncelikle gelen gocmen bu sekilde demoralize ediliyor, kendi ulkende doktorken, artik kendini ifade edemeyen temizlikci haline geliyorsun.Cunku Kanada en cok kendi doktorunun bir gocmen tarafindan issiz birakilmasindan korkuyor. Eger hakikaten bir sekilde bu konuda kendine olan inancini yitirmediysen, tecrube kazanman gerektiginin farkina variyorsun, bunun da tek yolu gonllu calismaktan geciyor. Eger bir kac yil pizza dagitip, gonullu calisip, universiteden egitimini tamamlarsan evet is bulabiliyorsun.

   Kanada bu isin sistemini oyle guzel oturtmuski hakikaten ayakta alkislamak gerekiyor.Gocmenleri bunyesine katarak  hem dusuk ucretlere Kanadalilarin pek el surmeyecegi isleri yaptiriyor (Kanadalilardan da insaat islerinde calisanlar tabiki var ancak onlar genellikle derneklere bagli calisarak grev yapma, yuksek maas, sigorta gibi imkanlara sahipler.)diger yandan yilda 200.000 gocmenin getirdigi ayak basti parasiyla ulkeye fazlasiyla kaynak sagliyor, hem de egitimli insanlarla ulkenin genel egitim duzeyini yuksek seviyede tutmayi basariyorsun.Dusunsene garsonun iki universite bitirmis(sekil 1- A;Tanla Silay)

Kanada’nin hala fazlasiyla doktora ve bilgisayarciya ihtiyaci var, haliyle onumuzdeki sene 2 milyona yakin gocmen almayi planliyor.(Cin ve Hindistan basta olmak uzere) Tabi Alberta gibi gelismekte olan eyaletlerde petrol cikarmak icin gereken isciyle pek alakasi yok bunun, yada Dogu blogunda ilerleyen Cin ve Hindistan’in son 10 yilda gostedigi uretim atagininda, sadece tum dunyaya nufusunun %45 inden fazlasini yabanci uyruklu insanlarin olusturdugu bir ulkenin baris icerisinde olacabilecegini gostermek istiyor.Haksiz sayilmaz da, simdi cubicle’im icerisinde yalniz basima otururken ve aslinda hemen herkesin bildigi daha onceden yazip cizdigi cumleleri sayiklarken, Peru’lu Japon arkadasimi daha once bilmedigim sekilde selamliyorum: “Bienvenido a Canadá, Patricia!”